رتوش صورت با جعبه ابزار رتوش

وقتی درباره روش‌های رتوش صورت پرس‌وجو می‌کنید، می‌بینید که هر کسی روش‌های مخصوص به خودش را دارد و ابزارها و تکنیک‌ها و نکات رتوش صورت خاص خودش را پیشنهاد می‌دهد.

بعضی از روش‌ها مانند جعبه ابزار رتوش، خیلی راحت و سریع هستند و برخی دیگر هم مانند تکنیک‌های رتوش با جدایش فرکانس، پیچیده هستند و نیاز به آموزش و تمرین زیاد دارند.

در این مقاله من می‌خواهم به مهارت‌ها و ترفند‌های ابزار‌هایی بپردازم که بیشترین کاربرد را در روند رتوش دارند. البته خیلی از این تکنیک‌ها وقتی بیشترین کاربرد را دارند که با روش‌های دیگر ترکیب شوند.


فرض من این است که شما کار با فتوشاپ را به خوبی بلد هستید و عکس‌هایتان را رتوش می‌کنید. اگر این‌طور است، احتمالاً این ترفند‌ها برایتان بسیار کاربرد خواهند داشت و شاید سرعت کارتان را چند برابر کنند.

اگر هم که با رتوش عکس آشنا نیستید، می‌توانید در دوره های آموزشی این آموزشگاه که ویژه هنرجویان عکاسی می باشد شرکت نمایید و از همین امروز یک مهارت جدید برای کار در بازار کار حرفه‌ای عکاسی به دست آورید. خصوصا جعبه ابزار رتوش که برای همه عکاسان در همه سطوح مناسب است.

تکنیک‌ها و ابزارها و نکات رتوش صورت که در این مقاله بررسی می‌شوند به این ترتیب هستند:

ابزار Healing Brush

ابزار Patch

ابزار مهر لاستیکی یا Clone Stamp

روش رتوش حرفه‌ای جدایش فرکانس یا Frequency Separation

تکنیک‌های داجینگ و برنینگ

اول از همه، به سراغ ساده‌ترین و سریع‌ترین ابزار رتوش صورت می‌رویم:

ابزار Healing Brush

احتمالاً این ابزار، اولین ابزاری است که هر عکاس برای رتوش به سراغ آن می‌رود. کار کردن با این ابزار بسیار ساده است و اصولاً برای همین کار هم ساخته شده است. یادگیری کار با آن خیلی سریع و عملکرد آن بسیار موثر است. این‌ها هم ترفند‌هایی هستند که برای رسیدن به بهترین نتیجه با این ابزار به کار می‌آیند:

از مهم‌ترین نکات رتوش صورت این است که همیشه روی یک لایه جدید و خالی کار کنید.

این کار به شما امکان می‌دهد تا همیشه عکس اصلی‌تان را دست نخورده نگه دارید و هر زمان لازم شد دوباره از آن استفاده کنید.

ضمناً همه کار رتوش را به صورت یک لایه جداگانه در اختیار دارید و می‌توانید هر لحظه، بخش‌هایی از آن را کم یا حذف کنید.

برای این کار کافیست دکمه New Layer را در پایین پالت لایه‌ها بزنید یا برای اینکه خیلی سریع کار کنید، دکمه‌های Ctrl+Shift+N را با هم فشار دهید تا یک لایه خالی روی لایه عکس ایجاد شود.

بعد مطمئن شوید که در نوار تنظیمات ابزار Healing Brush، گزینه Sample یا نمونه‌برداری را روی Current and Below بگذارید.

تا جایی که می‌توانید از نوک قلم کوچک‌تر استفاده کنید. می‌دانم که کار کردن با قلم‌موی بزرگ کار را سریع‌تر می‌کند. اما این کار را نکنید.

حالا که چنین ابزار خوبی در اختیار دارید، کمی هم به کیفیت نهایی کار فکر کنید و نوک قلم را به اندازه جوش‌ها و لکه‌های کوچک روی پوست، کوچک کنید.

استفاده از دکمه‌های [ و ] یا استفاده از Alt همراه با راست کلیک و کشیدن موس به چپ و راست در فتوشاپ‌های جدید، برای این کار عالی است.

هر چه می‌توانید بیشتر نمونه بردارید. این‌طور نباشد که یکبار نمونه بگیرید و نصف صورت را با همان یک نمونه رتوش کنید! سعی کنید مانند ابزار استامپ، با ابزار Healing Brush هم مدام نمونه‌گیری کنید. شاید این کار به نظر کمی خسته‌کننده و وقت‌گیر به نظر برسد. اما اصلاً این‌طور نیست. به زودی عادت می‌کنید و صد البته، نتیجه کارتان خیلی بهتر می‌شود.

زوم کنید. هرچقدر که می‌توانید بیشتر. یادتان باشد که فقط قرار است با این ابزار Healing Brush، جوش‌ها و خال‌ها را برطرف کنید، نه پوست اطراف آن‌ها را. به همین علت، همیشه آن‌قدر زوم به جلو کنید که مطمئن بشوید که فقط خود خال را رتوش می‌کنید.

در آموزش رتوش صورت حرفه‌ای توضیح دادم که چطور باید دو پنجره یکسان از یک عکس را با زوم بیشتر ببینید. با این روش، دیگر لازم نیست که روی تصویر، زوم به جلو و عقب کنید. به این ترتیب دو پنجره دارید که یکی از آن‌ها زوم جلو و دیگری زوم عادی و استاندارد از عکس را نمایش می‌دهند.

دو تکنیک دیگر که در ادامه می‌گویم صرفاً مربوط به ابزار Healing Brush نمی‌شود و کلا این نکات رتوش صورت در همه مراحل رتوش باید مورد توجهتان باشد.

در زوم کردن زیاده‌روی نکنید. بعضی‌ها فکر می‌کنند هر چقدر در هنگام رتوش، تصویر را جلوتر بیاورند کار دقیق‌تر انجام می‌شود. اما اصلاً این‌طور نیست. زوم ۴۰۰% و ۵۰۰% نه تنها کیفیت کارتان را بهتر نمی‌کند، بلکه باعث می‌شود تا روی صورت لکه و موج ایجاد کنید.

یادتان باشد که معمولاً عکس‌ها در بزرگ‌ترین اندازه خودشان هم بزرگ‌تر از ۱۰۰% دیده نمی‌شوند و خیلی از بخش‌های رتوش عکس باید در این بزرگنمایی دیده شود. ضمن اینکه قرار هم نیست وقتتان را تلف کنید.

روی عکس نکِشید. به قول خارجی‌ها Paint نکنید. این یک نقاشی نیست. قلم را روی عکس نکشید.

بلکه هر جایی که لازم است را به طور پیوسته کلیک کنید. ابزار Healing Brush در کلیک‌های پیوسته و محدوده‌های کوچک بهتر پردازش می‌کند تا در محدوده‌های بزرگ. چون وقتی قلم را روی عکس می‌کشید، اندازه نمونه برداری خیلی بلند‌تر می‌شود و ممکنه است نتواند به خوبی از این نمونه‌های طولانی استفاده کند.

ابزار Patch

ابزار Patch یا وصله یک ابزار عالی برای برطرف کردن زوائد روی عکس است. دقیقاً همان کاری که Healing Brush انجام می‌دهد را در اندازه‌های بزرگ‌تر انجام می‌دهد.

یعنی Healing Brush فقط می‌توانست به صورت دایره‌ای و نقطه‌ای کار کند، اما با Patch می‌توانید دور تا دور یک محدوده‌ای را به هر شکلی که باشد، خط بکشید و فتوشاپ آن قسمت را برایتان با یک محدوده دیگر از عکس جایگزین می‌کند.

این ابزار که در روز‌های اول، فقط یک حالت پیشرفته‌تر Healing Brush بود، حالا از تکنولوژی‌های خیلی پیشرفته‌ای استفاده می‌کند که در هیچ برنامه دیگری غیر از فتوشاپ نمی‌توانید آن را ببینید.

استفاده از این ابزار خیلی راحت است. اما دانستن چند نکته می‌تواند کارتان را سریع‌تر کند.

باز هم روی یک لایه جدید کار کنید. حتی اگر بعد از ابزار Healing Brush هم از ابزار Patch استفاده می‌کنید، باز هم روی یک لایه کپی از همه لایه‌های زیرین کار کنید. چون با ابزار Patch نمی‌توانید مقدار شفافیت را تغییر دهید، در هر مرحله‌ای که هستید، با زدن دکمه‌های Ctrl+Alt+Shif+E یک کپی از همه لایه‌های موجود بگیرید و وقتی همه لایه‌ها و تنظیماتشان روی یک لایه قرار گرفتند، آن‌وقت می‌توانید خیلی راحت از Patch استفاده کنید و Opacity آن لایه را کنترل کنید.

دقیقاً مانند Healing Brush اگر لازم شد می‌توانید نتیجه کار را کمرنگ کنید یا کلاً پاک کنید و از اول کار کنید.

از جدیدترین تکنولوژی فتوشاپ روی پوست استفاده نکنید. ابزار Patch به صورت پیش‌فرض از تکنولوژی Content-Aware Fill استفاده می‌کند.

این تکنولوژی روی زمینه، روی آسمان، دریا یا هر جای دیگری خیلی خوب کار می‌کند، اما روی پوست عملکرد خوبی ندارد. من به تجربه فهمیدم که بهتر است برای رتوش پوست، از حالت نرمال استفاده کنید.

محدوده‌های بزرگ را با Patch نگیرید. این نکته را درباره Healing Brush هم گفتم.

اما ابزار Patch یک طوری است که آدم را وسوسه می کند محدوده‌های بزرگی را انتخاب کند و بکشد و یکجا ترمیم کند! سعی کنید تا جایی که می‌توانید محدوده‌های کوچکی را رسم کنید و ترمیم کنید.

بالاخره ابزار Patch هم یک ابزار خودکار است و با این کار مطمئن هستید که نتیجه کار عالی می‌شود و فتوشاپ کمتر اشتباه می‌کند.

اگرچه ابزار Patch خودش می‌تواند رنگ‌های زمینه را با هم یکی کند، اما ترجیحاً از جاهایی به عنوان الگو استفاده کنید که از نظر نور و رنگ، شبیه به جایی که انتخاب کردید باشد.

این‌طوری مشکلات محوشدگی و بافت اشتباه و این‌ها کمتر می‌شود. اصلاً برای همین هم گفتم که از محدوده‌های کوچک استفاده کنید. برای اینکه محدوده‌ها، هر دو دارای شرایط یکسان باشند.

حتماً و حتماً، شفافیت لایه‌ای که روی آن از Patch استفاده کردید را کم کنید.

به این ترتیب مطمئن می‌شوید که نتیجه کار خیلی طبیعی‌تر می‌شود.

به‌هرحال یادتان باشد که ابزار Patch پیکسل‌ها را به طور کامل جایگزین می‌کند. با کم کردن شفافیت لایه ترمیم شده، حالت طبیعی‌تری روی پوست ایجاد می‌شود و به نظر نمی‌رسد که کامل رتوش کرده‌اید.

ابزار Clone Stamp یا مهر لاستیکی

ابزار مهر لاستیکی یکی از آن ابزار‌هایی است که از خیلی سال‌ها پیش برای رتوش صورت استفاده می‌کردیم.

اما طی این سال‌ها، ابزارهای جدید‌تر مثل Healing Brush و Patch خیلی پیشرفت کردند و اغلب اوقات با آن‌ها کار می‌کنم. اما Clone Stamp هنوز هم برای بعضی جاها، خیلی بهتر است.

مثل لبه‌ها و کناره‌های پرکنتراست. اما اگر می‌خواهید از روش‌های پیشرفته رتوش مانند جدایش فرکانس استفاده کنید، احتمالاً دیگر این ابزار چندان به کار نمی‌آید.

اما به‌هرحال این نکات رتوش صورت را جایی یادداشت کنید و از آن‌ها استفاده کنید.

حتماً و حتماً از یک قلم‌ با لبه‌های نرم و سافت استفاده کنید. هرگز روی صورت، از قلمی که نوک تیز دارد استفاده نکنید.

لکه‌هایی که این ابزار می‌تواند روی صورت ایجاد کند خیلی شدید است. حتماً نوک قلم را نرم و شدت آن را متوسط قرار دهید تا با “حداقل کلیک”، تاکید می‌کنم “با حداقل کلیک” اشکالات و زوائد پوست را برطرف کنید.

دقیقاً مانند Healing Brush با این ابزار هم نباید روی عکس بکشید.

این عادتی است که خیلی از رتوش‌کارها دارند. کشیدن قلم روی پوست، خصوصاً با ابزار Stamp و شدت کم، کاری است که باعث می‌شود همه بافت صورت از بین برود.

یادتان باشد با Stamp فقط لکه‌ها را برطرف می‌کنیم، نه موج‌های صورت را ! روش‌های پیشرفته رتوش، به هیچ وجه با این شکل از کاربرد این ابزار سازگار نیست و همه آن را رد می‌کنند.

تا جایی که می‌توانید از آن استفاده نکنید! شاید این نکته را هیچ‌کس به شما نگوید، اما فکر کنید Stamp را ندارید! این ابزار برای رتوش صورت، ضرر‌هایش بیشتر از سودش است. سعی کنید روش‌هایی را یاد بگیرید که حداقل استفاده از Stamp را پیشنهاد می‌کنند.

این دقیقاً همان تفاوت بین یک کار حرفه‌ای و یک کار نه چندان پیشرفته است. فکر کنید این ابزار را ندارید و از باقی ابزار‌ها استفاده کنید.

تکنیک‌ جدایش فرکانس یا Frequency Separation

وقتی اسم این تکنیک را می‌شنوید، احتمالاً در همان لحظه اول فکر می‌کنید که تکنیکی که این‌قدر اسم عجیب و غریبی دارد، احتمالاً خیلی هم سخت است و برای رتوش سریع و همیشگی مناسب نیست.

اما اگر آن را یاد بگیرید، با هیچ تکنیک و روش دیگری عوضش نمی‌کنید و مطمئن باشید وقتی کمی دستتان بیاید و مدتی از آن استفاده کنید، رتوش پوست صورت را فقط با همین روش انجام می‌دهید.

این روش آن‌قدر قدرتمند است که به سرعت می‌تواند جایگزین همه روش‌های قبلی شود.

این تکنیک را خیلی از رتوش‌کارهای حرفه‌ای استفاده می‌کنند، اما چند ترفند کوچک و ساده می‌تواند نتیجه کارتان را سریع‌تر و ساده‌تر و با کیفیت‌تر کند.

خصوصاً وقتی از جعبه ابزار رتوش استفاده می‌کنید این نکات رتوش صورت خیلی مهم هستند.

برای بالا بردن سرعت کارتان می‌توانید از اکشن برطرف کردن چروک استفاده کنید. سعی کنید تنظیمات Gaussian Blur را در کمترین حالت ممکن نگه دارید.

یعنی حداقل مقداری که هم بتواند اجزای پوست و بافت پوست را نگه دارد و هم خیلی تأثیر بدی نگذارد. من معمولاً از عدد “۴” تا “۵” استفاده می‌کنم.

اما این کاملاً به رزولوشن عکس شما و بزرگی و کوچکی صورت بستگی دارد. این اعداد ممکن است روی عکس شما متفاوت باشد. اما به‌هرحال فراموش نکنید “کمترین مقداری که بافت را نگه می‌دارد” را انتخاب کنید.

حتماً و حتماً قبل از اینکه شروع به لکه‌گیری کنید تنظیمات ابزار قطره‌چکان را چک کنید. این ابزار معمولاً نمونه‌گیری رنگ را روی ۱×۱ یا ۳×۳ پیکسل انجام می‌دهد. برای رتوش پوست، مقدار آن را روی ۱۱×۱۱ بگذارید.

به این ترتیب مطمئن می‌شوید که نمونه رنگی که برمی‌دارد، کاملاً نزدیک به همان چیزی است که می‌بینید.

من در اکشن جعبه ابزار رتوش، طوری تنظیم کردم که فقط سه لایه خالی درست می‌کند. اما خودم از لایه‌های خیلی بیشتری استفاده می‌کنم. دلیلش هم این است که هر قسمت از پوست، باید جداگانه محو و بازسازی شود.

بهتر است خودتان لایه‌های بیشتری بسازید یا اگر می‌خواهید خیلی پیشرفته کار کنید و وقت کافی هم دارید، بهتر است برای هر قسمت از پوست، یکبار این اکشن را اجرا کنید.

این‌طوری مطمئن می‌شوید که مقدار بافت پوست را برای قسمت‌های مختلف صورت، دقیقاً به اندازه مورد نیاز همان قسمت انتخاب می‌کنید.

اگر می‌خواهید نتیجه کار خیلی طبیعی شود، شفافیت لایه‌های رنگی را کمتر کنید. من معمولاً بعد از اینکه رتوش را انجام دادم، مقدار شفافیت را حداقل ۳۰ درصد کمتر می‌کنم و روی ۶۰ تا ۷۰ قرار می‌دهم.

هرگز از این اکشن برای برطرف کردن جوش‌ها و لکه‌ها استفاده نکنید. قبل از اینکه از این اکشن استفاده کنید، حتماً لکه‌ها و جوش‌ها را با ابزار‌های قبلی مثل Healing Brush و Patch و Stamp بگیرید و بعد سراغ موج‌های روی صورت بروید.

داجینگ و برنینگ

شاید مهم‌ترین و اصلی‌ترین تفاوت بین رتوش یک عکاس حرفه‌ای و یک عکاس آماتور، در میزان کاربرد آن‌ها از تکنیک داجینگ و برنینگ باشد.

آنچه که صورت رتوش شده را زیبا می‌کند، بافت پوست نیست (اگرچه آن هم مهم است!) بلکه میزان و حالت سایه‌های روی صورت است که فقط با تکنیک داجینگ و برنینگ می‌توان به آن رسید.

نکات رتوش صورت در روش‌های داجینگ و برنینگ یا سایه‌زنی آن‌قدر متنوع هستند که می‌توان به تعداد روش‌های رتوش، روش‌های سایه‌زنی را هم تدریس کرد.

من در اینجا از روش لایه خاکستری ۵۰% با جلوه آمیختگی لایه Overlay استفاده می‌کنم که یکی از سریع‌ترین و ساده‌ترین روش‌ها است.

مقدار Flow قلم مو را زیر ۳% نگه دارید. حتی خیلی از رتوش‌کارهای حرفه‌ای مقدار ۱% را پیشنهاد می‌دهند.

شاید فکر کنید تأثیر این شدت خیلی سخت دیده می‌شود.

اما در عوض می‌توانید مانند یک گریمور حرفه‌ای که بار‌ها و بار‌ها برس رژ گونه را روی صورت می‌کشد تا گونه‌ها را برجسته‌تر نشان دهد، می‌توانید با خیال راحت، روی برجستگی‌های صورت کار کنید.

سعی نکنید با یک قلم‌موی بزرگ، به یکباره همه جایی که می‌خواهید سایه بزنید را تیره یا روشن کنید. نوک قلم مو را کوچک کنید و آرام آرام، روی پوست بکشید تا جایی که می‌خواهید برجسته یا فرورفته شود.

از چند لایه مختلف استفاده کنید. این نکته خیلی مهمی است. مثلاً برای پیشانی، گونه‌ها، زیر لب، روی گردن، بینی، برای هر کدام از این‌ها از یک لایه جدا استفاده کنید.

این‌طوری می‌توانید بعداً با خیال راحت، بدون اینکه روی بخش‌های دیگر عکس تأثیر بگذارید شدت آن لایه را کم کنید.

تا جایی که می‌توانید لایه سایه‌زنی را روشن و خاموش کنید. هر چند کلیک یکبار این کار را بکنید. چون وقتی تغییرات جزئی هستند، معمولاً متوجه نمی‌شوید چه وقت دارید زیاده‌روی می‌کنید. اما وقتی مدام لایه سایه‌زنی را خاموش و روشن کنید، می‌فهمید که کجا دیگر کافیست و دیگر نیازی ندارید با زدن Ctrl+Z به عقب برگردید.

حتماً و حتماً و حتماً، سایه‌زنی را روی زوم‌های عقب و جلو ببینید. به همین دلیل است که گریمور‌های حرفه‌ای هر از چند گاهی، از شخص دور می‌شوند تا تأثیر کار خودشان را از دور تماشا کنند.

بیشتر از روشن و خاموش کردن لایه عکس، آن را از دورتر و نزدیک‌تر ببینید. یادتان باشد مقدار سایه‌زنی برای یک عکسی که در یک آلبوم چاپ می‌شود با عکسی که در اینستاگرام منتشر می‌کنید خیلی فرق دارد. دقیقاً به همان دلیل که رتوش صورت برای یک عکس بزرگ با یک عکس کوچک خیلی فرق می‌کند.

حرف آخر

قطعاً خیلی روش‌ها و تکنیک‌های دیگری هم وجود دارند که ممکن است من از آن‌ها بی‌اطلاع باشم.

این‌ها نکات رتوش صورت هستند که من خیلی از آن‌ها استفاده می‌کنم و نکاتی هستند که امیدوارم برای شما هم کارآمد باشند و بتوانید از آن‌ها برای افزایش کیفیت و سرعت کار خودتان بهره ببرید.


نکته مهم‌تر اینکه ما از همه این روش‌ها روی همه عکس‌ها استفاده نمی‌کنیم. ممکن است برخی از روش‌ها روی برخی از صورت‌ها اصلاً جواب ندهد.

بهترین روش برای اینکه تشخیص بدهید کدام روش برایتان مفید‌تر است این است که همه آن‌ها را یاد بگیرید و روی صورت‌های مختلف امتحان کنید تا ببینید کدامیک در چه شرایطی نتیجه بهتری خواهد داشت.