مبانی عکاسی

از دیدن عکس ها چقدر لذت می برید؟ عکس هایی که از بازی بچه ها یا گردش
در طبیعت و یا از جشن عروسی دوستان ثبت کرده ایم، همیشه ما را ترغیب به مشاهده ی دوباره و دوباره می کنند. عکس ها یادآور خاطرات گذشته هستند.
آیا با نحوه ی عملکرد دوربین ها آشنایی دارید؟ آیا انواع مختلف دوربین ها رامی شناسید؟ در این قسمت با مفاهیم پایه «عکاسی» آشنا خواهیم شد.با توضیحاتی که در ادامه ذکر شده به درک درستی از مفهوم عکاسی خواهیم رسید وهمچنین با انواع مختلف دوربین ها آشنا می شویم.همچنین مفاهیم متفاوت کمپوزیسیون و نوردهی در عکاسی رابا تمام جنبه ها و ویژگی ها مورد بحث قرار می دهیم.امیدواریم که این مطلب مسیر روشنی برای شما در دنیای عکاسی باز نماید. پس درابتدای مسیر با معنی لغت «عکاسی» از دیدگاه فعالان حرفه ای بصری آشنا می شویم.

مفهوم عکاسی

ارتباطات از نیازهای اصلی جامعه ی بشری امروز است.بدون ارتباطات هیچ فردی در جامعه دوام نخواهد آورد.به منظور انتقال احساسات و عقاید خود از راه های ارتباطی مختلفی مانند ارتباط هوایی برای ارتباطات شخصی یا گروهی، رسانه های مبتنی بر تکنولوژی برای دریافت اطلاعات که از جمله ی آن ها می توان به روزنامه، تلویزیون، رادیو و عکس ها که ارتباط تصویری نامیده می شوند اشاره نمود.ارتباط تصویری برای جذب مخاطب های مختلف سبک های متفاوتی همچون عکس های روزنامه یا عکس های متحرک دارد.

عکاسی یک روش ارتباطی جهانی و ابزار ارزشمندی در همه ی زمینه ها به شمار می آید.از مسائل خانوادگی گرفته تا عکس هایی از انفجاربزرگ و یا عکس های ماهواره ای از کره ی ماه یا زمین، عکس ها همه چیز را حتی اگر به چشم انسان قابل رویت نباشند، ثبت می کنند.بنابراین می توان گفت که عکاسی روند ساخت عکس ها از طریق حرکت نور بوده ویک اختراع علمی و علاوه بر آن یکی از اشکال اصلی هنر به شمار می رود در حقیقت عکاسی بازی با نور است.لغت عکاسی شیوه ای برای ثبت تصویر یک جسم با حرکت نور یا پرتوهای ابزار حساس معنا می شود.کلمه ی عکاسی از لغات یونانی فوتو به معنی «نور» و گراف یا گرافین به معنی «ترسیم» برگرفته شده است.این لغت به عنوان شیوه ای برای تولید هر نوع تصویر قابل رویت توسط حرکت نور به شمار می رود.استفاده از لغت عکاسی در ابتدا توسط سر جان فردریک ویلیام هرشل(۱۷۹۲-۱۸۷۱)در تاریخ ۲۸ فوریه ی ۱۸۳۹ در نامه ای به ویلیام هنری فاکس تالبوت(۱۸۰۰-۱۸۷۷) پیشنهاد و استفاده شد.لغت عکاسی معمولا به شکل گیری تصاویر بصری توسط لنز دوربین بر روی فیلم یا مواد دیگری که لایه های نقره ای حساس به نور و تکثیر و تولید دوباره ی این تصاویربه وسیله ی حرکت نور اشاره دارد؛ در معنای گسترده تر شامل شکل گیری تصاویر توسط پرتوهای غیر قابل رویت(فرابنفش و فروسرخ) و تصاویر ثبت شده بر روی مواد حساس دیگر بدون نقره توسط روند شیمیایی و فیزیکی یا هر دو، می شود.

انواع دوربین

واژه ی دوربین از لغت لاتین به معنای اتاقک گرفته شده است.در واقع دوربین یک جعبه ی نور کوچک با یک سوراخ است.با استفاده از یک کارتن(جعبه مقوایی)، مقداری چسب سیاه و مقداری فویل یا قطعه ی کوچکی از قوطی نوشابه یک دوربین ساده ساخت.
گرچه این دوربین های سوراخ دار ظرافت چندانی نداشته و برای ثبت عکس باید حدود ۲۰ دقیقه زمان صرف کنید.دوربین ها به چند روش طبقه بندی می شوند:
الف) انواع دوربین بر اساس عملکرد

  1. عکاسی
  2. فیلمبرداری

ب) انواع دوربین بر اساس تکنولوژی

  1. آنالوگ
  2. دیجیتال

پ) انواع دوربین بر اساس اندازه

عکاسی

  1. دوربین رینج فایندر (RF)
  2. دوربین تک لنزی بازتابی (SLR) (امروزه دوربین های دیجیتال در بین عکاسان از محبوبیت بالاتری برخوردار است)

فیلمبرداری

  1. سلولوید
  2. ویدیویی

قسمت های دوربین عکاسی

برای ثبت یک عکس به دوربین عکاسی ریج فایندر یا SLR نیاز داریم.به عقیده ی لیز ماسونر، عکاس سر شناس، می توانیم اجزای دوربین را به دو بخش– بدنه ی دوربین و لنز تقسیم کنیم. ابتدا به سراغ بدنه ی دوربین می رویم.بدنه ی دوربین مهمترین قسمت یک دوربین را تشکیل می دهد. یک جعبه که فیلم و کنترل های دوربین را در خود جای داده است. لنز اغلب در داخل بدن قرار داشته و یا بر روی آن سوار می شود. در بدنه باتری هایی برای عملکرد شاتر، فلش،تغییر نور و سایر کنترل ها تعبیه شده است. همچنین حلقه هایی برای اتصال بند و حمل آسانتر نیز بر روی دوربین قرار دارند.

بدنه ی دوربین از اجزای زیر تشکیل می شود:

  • لنز: لنز قسمتی از دوربین است که نور را درون بدنه و بر روی فیلم متمرکز می سازد.
    دیافراگم نیز درون لنز قرار دارد.
  • محفظه ی فیلم: در دوربین های فیلمی، محفظه ای در پشت دوربین به منظور جاگذاری فیلم تعبیه شده است.
    این محفظه فضایی برای قرار دادن فیلم، چرخ دنده هایی برای هدایت فیلم در طول قسمت نوردهی، بشقاب فشار برای محکم شدن فیلم و یک قرقره جهت حرکت فیلم در خود دارد.
  • Viewfinder: منظره یاب سوراخی است در پشت دوربین که عکاس از طریق آن دوربین را بر روی صحنه تنظیم می نماید.
  • شاتر: قطعه ی پلاستیکی یا فلزی در داخل دوربین که از برخورد نور با فیلم یا سنسورهای دیجیتال ممانعت می کند.
  • کنترل شاتر: کنترل شاتر دکمه ای است که شاتر را در درون دوربین به مدت زمانی خاصی بلند می کند تا نور به فیلم تابیده شود.
  • کنترل سرعت شاتر: قسمتی در دوربین است که با تنظیم زمان از طریق آن شاتر به همان مدت باز می ماند.
  • کنترل سرعت فیلم: این عملکرد به منظور نوردهی دقیق تنظیمات دوربین را با سرعت فیلم هماهنگ می سازد.
  • کنترل F-stop: این عملکرد امکان تنظیم اندازه ی دیافراگم را در درون لنز فراهم می سازد.
  • فلش: فلش وسیله ای در عکاسی است که نورهای لحظه ای مصنوعی تولید می کند.
    بیشتر دوربین ها دارای فلش سر خود هستند.
  • کفشک دوربین: کفشک دوربین قسمتی است که در بالای بیشتر دوربین های SLR در جایی که فلش خارجی متصل می شود، قرار دارد.
  • گیره لنز: این وسیله بر روی دوربین ها امکان تغییر لنزها را فراهم می سازد، در جلوی دوربین حلقه ای فلزی قرار دارد که لنزها به آن متصل می شوند.

دوربین فیلمبرداری

دوربین فیلمبرداری نوعی از دوربین عکاسی است که سکانس های سریعی از عکس ها را بر روی نوار فیلم ضبط می کند.
بر خلاف دوربین عکاسی، که هر بار تنها یک تصویر ثبت می کند، دوربین فیلمبرداری مجموعه ای از تصاویر که به آن فریم گفته می شود را ضبط می نماید.
این اتفاق از طریق مکانیزم متناوب رقم می خورد.
فریم ها بعدا در یک پروژکتور فیلم با سرعت مشخص پخش می شوند که به آن «نرخ فریم» (تعداد فریم در هر ثانیه) می گویند.
چشم ها و مغز فرد در هنگام مشاهده دو تصویر جداگانه را با یکدیگر ادغام کرده و تصور حرکت پدید می آورد.

دوربین ویدیویی یک دوربین دستی و قابل حمل و نقل مشابه با دوربین فیلمبرداری است اما با این تفاوت که بر روی کاست و برای پخش در تلویزیون ضبط می کند.
در دوربین ویدیویی، امکان ضبط صدا همزمان با تصویر فراهم است.
بنابراین در دوربین های ویدیویی میکروفون، اسپیکر و صفحه ی LCD به بدنه ی دوربین افزوده شده اند.

کمپوزیسیون و نوردهی

کمپوزیسیون و نوردهی دو قسمت اساسی در عکاسی هستند.
یک فرد برای ثبت عکس دو کار انجام می دهد، کمپوزیسیون و نوردهی.
به معنای واضح تر، نوردهی به بخش فنی عکاسی و کمپوزیسیون به دیدگاه هنری عکاس تعلق دارد.
عکاسی پر از قوانین است که در اینجا به یکی از قوانین ابداعی آن اشاره می کنیم.
این قانون را قانون ترکیب بندی و نوردهی می نامیم.
عکاس باید ابتدا ترکیب بندی کرده و بعد نوردهی کند، این یک قانون است.

کمپوزیسیون

کمپوزیسیون بخش خلاقانه یا هنری است که عکاس همه ی عناصر تصویر در یک فریم یا
منظره یاب را به منظور ساخت یک ترکیب بندی جذاب در کنار هم می چیند.
سه روش اصلی برای ترکیب عناصر در کمپوزیسیون وجود دارد:

  1. فرد اشیا را در کنار یکدیگر به حرکت در می آورد که این روش تنها در عکاسی کاربرد خواهد داشت.
  2. فرد از آدم ها درخواست حرکت و یا حرکت دادن اجسام را دارد.
  3. فرد باید به روشی موثر کمپوزیسیون را با تغییر دیدگاه شما کنترل نماید.

در کتاب عکاسی برای مبتدیان نویسنده اشاره دارد که یک مبتدی بدون ایده های هنری
یا ایده های هنری اندک، اغلب به مشکلاتی در خصوص تنظیم یا «ترکیب»
عناصر مختلف از درون منظره یاب دوربین به منظور ثبت بهترین تصویر بر می خورد.

نوردهی

حال به بخش علمی عکاسی یعنی نوردهی می پردازیم.
نوردهی بخش مکانیکی و علمی عکاسی است که عکاس فیلم را در معرض نور قرار می دهد.
نوردهی به معنای برخورد نور با فیلم است.
قسمت دشوار آن مقدار نور مورد نیاز و کنترل مقدار نوری است که به فیلم می تابد.
عکاس نوردهی باید نوردهی را از طریق عبور نور از داخل دیافراگم برای مدت زمان مشخصی کنترل کند.
دیافراگم ها و شاترها به منظور کنترل نوردهی مورد استفاده قرار می گیرند.

در صورتی که نور ورودی بیش از حد باشد، تصویر می سوزد که به آن نوردهی بیش از حد و در حالت برعکس نوردهی کم می گویند.
بنابراین، تنظیم دیافراگم مناسب و سرعت شاتر مسئله ی بسیار حساسی است.
حال سوال اینجاست که دیافراگم و سرعت شاتر به چه عواملی مبتنی هستند؟

  • دستی یا بر روی سه پایه: با استفاده از سه پایه، یک دیافراگم کوچک و سرعت شاتر
    کم وضوح بیشتر و عمق زمین بهتری در عکس ایجاد می شود.
  • سوژه ی متحرکت: در صورتی که سوژه متحرک باشد، یک دیافراگم بزرگ با سرعت شاتر بالا مورد نیاز خواهد بود.
  • وضوح جزییات: در این صورت به دیافراگم کوچک با سرعت شاتر کم نیاز دارید.
  • دیافراگم و ضریب f: دیافراگم سوراخی است که اندازه ی آن با توجه به امکان عبور نور کم یا زیاد متفاوت است.
    اندازه ی دیافراگم از طریق ضریب f به نمایش در می آید.
  • گستره ی دیافراگم می تواند به این شکل باشد: f 1.4، f 2، f 22، f 32
  • شاتر و سرعت شاتر: شاتر از برخورد نور با فیلم تا زمان مشخص نوردهی جلوگیری
    می کند، پس از باز شدن شاتر برای زمان مشخص، نور از طریق دیافراگم لنز به فیلم می رسد.
  • سرعت فیلم: حساسیت فیلم با عنوان «سرعت» شناخته شده و با اعداد ASA/ISO به نمایش در می آید.
  • عمق زمین: عمق زمین اصطلاحی به معنای مقدار فاصله ای است که فاصله ی
    جلو و پشت سوژه محدود می سازد؛ در این فاصله تصویر بسیار شفاف است.

حرکت دوربین

تصاویر متحرک یکی از معیارهای اصلی ویدیو بوده و به همین خاطر دوربین باید حرکت داشته باشد.
به طور کلی دو نوع حرکت دوربین وجود دارد.
یکی از آنها تغییر مکان دوربین است و این یعنی همه ی دوربین و پایه ها باید حرکت کنند.
نوع دوم حرکت دوربین، حرکت دوربین بدون تغییر مکان دوربین است.
خود دوربین بدون پایه ها حرکت می کند.

۱. حرکت افقی دوربین(پن):

حرکت افقی دوربین آن را بر روی دایه ی ثابت از راست به چپ یا از چپ به راست حرکت می دهد.
در صورتی که به دنبال سوژه باشد، توجه بیننده را از یک سوژه به سوژه ی دیگر جلب
کرده و از این طریق ارتباط میان سوژه ها مشخص شده و سوژه های خیلی بزرگ در یک نما قابل
مشاهده هستند. از ابزار حرکت افقی برای نمایش فریم های افقی و تداوم استفاده می شود.

از این حرکت در اخبارهای تلویزیونی و پوشش برخی مراسم ها استفاده می شود.
حرکت افقی دوربین باید یک نقطه ی آغاز و نقطه ی پایان مشخص داشته باشد. برخی مواقع سوژه در
مسیر این حرکت افقی بوده و همراه با حرکت دوربین، بیننده شاهد مسیر دید سوژه خواهد بود.
برای جذاب تر شدن صحنه حتما یک نقطه ی آغاز و یک نقطه ی پایان مشخص در ذهن خود ترسیم کنید.

حرکت عمودی دوربین(تیلت):

حرکت عمودی دوربین آن را از روی پایه ی ثابت بر روی محور عمودی یعنی بالا و پایین به حرکت در می آورد.
این حرکت دوربین به دنبال سوژه رخ داده و تفاوت هایی در اندازه ی دو سوژه به نمایش گذاشته و به دید بیننده طول سوژه را القا می کند.

۳. pedestal:

حرکت عمودی دوربین به سمت بالا یا پایین با افزایش و کاهش طول پایه شکل می گیرد.
کنترل pedestal بر روی دوربین دیدگاه دوربین را از نقطه ی اصلی به سمت بالا یا پایین تغییر می دهد.

4.ترولی یا تراک:

ترولی یا تراک حرکت خود دوربین است، و حرکت مکان شناخته می شود.
ترولی در واقع یک وسیله ی چرخ دار چرخ دار است که امکان حرکت آن وجود داشته و می توان تمام سیستم ضبط و فیلمبردار را بر روی آن حرکت داد.

5. دالی(Dolley):

دالی یک سطح کوتاه بر روی چرخ است که به منظور حرکت اجسام سنگین همچون دوربین از آن استفاده می شود.
حرکت دالی حرکت دوربین و پایه ی آن به سمت یا دور از سوژه یا صحنه است.
هنگامی که به سوژه نزدیک می شود Dolley in و در شرایط برعکس به آن Dolley out می گویند.

وم:

در حرکت زوم تنها لنز دوربین حرکت می کند.
در واقع زوم گونه ای از طول کانونی است که سوژه را به داخل یا خارج نمای نزدیک حرکت می دهد.
توانایی های دوربین تغییراتی از زاویه ی گسترده تا یا تله فوتو یا برعکس را در یک حرکت مداوم ایجاد می نماید.
از کنترل زوم برای تغییر مداوم زمین دید لنز دوربین استفاده می شود.
لنز زوم نام خود را از توانایی خود در حرکت به نزدیک تر یا دورتر از سوژه ی مورد نظر می گیرد.
زوم به بیرون به معنی حرکت دور و وسیع تر از سوژه می باشد.
زوم ها در اخبار تلویزیونی استفاده می شوند، اما به دلیل دشواری ویرایش آنها تقریبا غیرممکن است.
بیشتر زوم ها با توقف دوربی حذف شده، نما را دوباره فریم بندی کرده و دوربین را ری استارت می کند.

۷. حرکت آرک یا قوسی:

آرک بخشی از یک دایره و خط منحنی است.
این حرکت ترکیبی از حرکت دالی و ترولی است، آرک حرکت نیم دایره ی دوربین و پایه ی آن است.

۸. کرین(Crane):

کرین حرکت دوربین بر روی یک پایه ی بلند جرثقیلی است.
کرین یک ماشین بلند با بازوهای بلند است که از آن برای بلند کردن و حرکت ابزار و اجسام سنگین استفاده می شود.
کرین دوربین یک دستگاه بزرگ است که چهار چرخ بر روی پایه داشته و یک بازوی بلند به سمت بیرون دارد.